Vì sao người cao tuổi Việt Nam phải đối phó với gánh nặng bệnh tật?

Chia sẻ:
Chất lượng cuộc sống bị giảm sút do phải đối mặt với gánh nặng bệnh tật khiến người già Việt khó tiếp cập các dịch vụ chăm sóc sức khỏe…

Sống thọ trên… giường bệnh

92 tuổi, cụ Nguyễn Khắc Cần (Nam Từ Liêm, Hà Nội) đang là người có tuổi thọ cao nhất trong họ tộc từ trước tới nay. Tuy nhiên, theo anh Nguyễn Khắc Hậu (con trai trưởng) thì bố anh sống thọ nhưng không khỏe.

Hơn 15 năm nay, cụ Cần bị tai biến nằm một chỗ, mọi sinh hoạt phụ thuộc hoàn toàn vào người thân. Ngoài bệnh tai biến mạch máu não, cụ Cần còn mắc bệnh tiểu đường, tim mạch. Chỉ cần thời tiết thay đổi là cụ phải nhập viện điều trị.

Có những năm, cụ Cần “gắn bó” với bệnh viện nhiều hơn ở nhà. Cả hai lần làm lễ thượng thọ (80, 90 tuổi), cụ Cần đều phải ngồi trên xe lăn. Anh Hậu cho biết, sở dĩ cụ Cần sống ngày một thọ là nhờ thuốc thang hỗ trợ phần nhiều, cùng với sự chăm sóc chu đáo cả về vật chất lẫn tinh thần của con cháu.

Cùng chung tình cảnh sống thọ trên… giường bệnh, cụ bà Đào Thị Ngọc (97 tuổi, quê ở Nghệ An). Cụ ra Hà Nội sống già cùng con cháu gần 30 năm thì 20 năm phải sống trên giường bệnh. Sau khi bị đột quỵ, cụ Ngọc không còn khả năng đi lại, cộng thêm bệnh phong thấp, cuộc sống của cụ lệ thuộc rất nhiều vào các loại thuốc và bệnh viện. “Được tiếng là sống thọ nhưng 20 năm nay cuộc sống của mẹ tôi tù túng, bị bệnh tật hành hạ rất đau đớn. Không ít lần bà bảo sống thọ nhưng khổ sở với bệnh tật, phiền lụy cho con cháu…” – chị Thúy, con gái cụ Ngọc chia sẻ.

Số người cao tuổi sống thọ nhưng không bệnh tật giống như cụ Cần, cụ Ngọc hiện nay khá phổ biến. Theo Báo cáo tổng quan về chính sách chăm sóc người già thích ứng với thay đổi cơ cấu tuổi tại Việt Nam, NCT Việt Nam có tỷ lệ ốm đau cao.

Số người cao tuổi có sức khỏe tốt chỉ chiếm 5,7%, trung bình mỗi người phải chịu 14 năm bệnh tật trong tổng số 73 năm trong cuộc sống một người già có số ngày ốm trung bình là 2,4 ngày/tháng và có ít nhất 3 bệnh cần điều trị. Vì vậy, dù người Việt có bảng xếp hạng tuổi thọ cao (hạng 58/177 nước trên thế giới), nhưng số năm trung bình khỏe mạnh của người dân chỉ xếp thứ 116/177.

vi sao nguoi cao tuoi viet nam phai doi pho voi ganh nang benh tatGánh nặng “bệnh tật kép”

Thách thức lớn nhất đối với việc chăm sóc sức khỏe NCT hiện nay chính là cơ cấu và nguyên nhân bệnh tật đang thay đổi nhanh chóng tạo nên gánh nặng “bệnh tật kép”. Một mặt, người cao tuổi đang phải chịu nhiều bệnh do lão hóa gây ra. Mặt khác, họ phải gánh chịu các bệnh phát sinh do thay đổi lối sống dưới tác động của biến đổi kinh tế, xã hội trong quá trình tăng trưởng kinh tế như: béo phì, sa sút tâm thần, trầm cảm…

Các cuộc điều tra mức sống của các hộ gia đình qua các giai đoạn trong thời gian qua cho thấy, có xu hướng thay đổi lối sống của người cao tuổi trong gia đình. Tỷ lệ người cao tuổi sống chung với con cái đang giảm rõ rệt, sự phụ thuộc giữa cha mẹ và con cái cũng giảm nhanh chóng.

Mặt khác, do mô hình gia đình Việt đang thay đổi theo xu hướng con cái ngày càng độc lập với cha mẹ. Tỷ lệ hộ gia đình chỉ có vợ chồng người cao tuổi tăng hơn 2 lần trong thập kỷ vừa qua.

Đơn cử như ở Phường Mễ Trì (Quận Nam Từ Liêm, HN), số NCT trong độ tuổi 80 tuổi trở lên có 323 cụ, trong đó có 93 cụ ông, 230 cụ bà. Điều này dẫn đến tình trạng số người cao tuổi sống cô đơn cao. Trong khi đó, dù cuộc sống hiện đại, đầy đủ vật chất nhưng sự thiếu thốn về mặt tình cảm, tinh thần là nguyên nhân khiến căn bệnh trầm cảm gia tăng. Đặc biệt, bệnh trầm cảm ở người già thường kéo theo nhiều bệnh khác như: đái tháo đường, cao huyết áp, nhồi máu cơ tim…

Dịch vụ chăm sóc y tế chưa theo kịp tốc độ già hóa

Trước tốc độ già hóa nhanh chóng, người già Việt đang phải đối mặt với thực trạng ốm đau, bệnh tật nhiều nhưng dịch vụ chăm sóc y tế và các chính sách an sinh xã hội cho đối tượng này còn hết sức nghèo nàn.

Về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Tân (Phó Tổng cục Trưởng phụ trách Tổng cục Dân số – KHHGĐ, Bộ Y tế) thừa nhận, hệ thống lão khoa của chúng ta phát triển chậm so với nhu cầu hiện nay.

Cụ thể, chúng ta có hệ thống các trung tâm bảo trợ xã hội nhưng mới nhận chăm sóc những người già cô đơn không nơi nương tựa, khó khăn trong cuộc sống, việc chăm sóc về mặt y tế hầu như chưa có.

Hiện nay, một số trung tâm dưỡng lão tư nhân đang áp dụng mô hình chăm sóc NCT toàn diện tương tự mô hình của nước ngoài. Tuy nhiên, các trung tâm này mới chủ yếu thu hút nhóm người cao tuổi có tiềm năng kinh tế với chi phí từ 8-15 triệu đồng/người/tháng. Trong khi đó, nước ta có 30% NCT không có bảo hiểm y tế và 70% NCT Việt sống ở nông thôn, không có lương hưu hoặc tiền để dành…

Thực tế cho thấy, quá trình già hóa không chỉ liên quan đến rủi ro tử vong ngày càng cao do những biến đổi về mặt sinh học, mà còn liên quan đến hạn chế về chức năng, nguy cơ đau ốm kinh niên ngày càng tăng. Sức khỏe ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hàng ngày của người cao tuổi. Bởi ốm đau, bệnh tật khiến người cao tuổi mất tự chủ và độc lập trong cuộc sống, làm giảm sự năng động, mất sự tôn trọng và tự tin.

Với người cao tuổi, sự tổn thương về tinh thần do sức khỏe yếu còn nghiêm trọng hơn hao tổn về vật chất.

Duy Tiến/phapluatxahoi.vn

Chia sẻ:

Bình luận